Sürücü Ehliyeti Alamayan Ortopedik Özel gereksinimi olan bireylerin ÖTV’siz Araç Alma Hakkı

Merhabalar,

Bugün karşılaştığım önemli bir gelişmeyi sizinle paylaşmak istedim:

En az %40 ortopedik engeli olanlara ÖTV istisnalı araç hakkı verilmesine ilişkin ÖTV Yasau’nda yapılan düzenlemenin nasıl uygulanacağına dair Tebliğ 22 Nisan 2026 tarihli Resmi Duyurude yayımlandı (Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (SERİ NO: 17). Tebliğ’de Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe değil sadece Erişkinler İçin Özel gereksinimlilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe atıf yapıldığından ve sürücü belgesi, 18 yaş üzerindekiler için söz konusu olduğundan; bu istisnadan 18 yaş altında olanlar yararlanamaz. Bu istisnadan; ortopedik engel nedeniyle sürücü ehliyeti alamayacak durumda olanlar yararlanacağından; ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan taşıtı, özel gereksinimli kişinin kendisi kullanamaz. Kişilerin sürücü ehliyeti alamayacak durumda olduğunun tespiti için; “Sürücü adayları ve sürücüler için sağlık belgesi” gerekiyor. Bu rapor; Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Genelge hükümlerine göre, hastanelerin ortopedi bölümü tarafından düzenlenecek. İstisnadan yararlanmak için yapılacak müracaatda aşağıdaki hususlara dikkat edilmeli: Tebliğe göre; özel gereksinimlinin, ortopedik engel oranının %40 ve üzerinde olduğu belirtilen ve bu ortopedik engeli nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına dair değerlendirmeyi içeren özel gereksinimlilik sağlık kurulu belgesinun bir örneği gerekiyor. Mevcut sistemde, özel gereksinimlilik sağlık kurul belgesi düzenlenmesinde, kişinin sürücü belgesi alıp alamayacağını içeren bir değerlendirme yapılmıyor. Bundan sonraki özel gereksinimli sağlı kurul belgesi müracaatlarında kişilere; belgesin, sürücü olup olamayacağı değerlendirmesini içermesi için, rapor müracaatı sırasında yazılan dilekçeye “sürücü olup olamayacağımın değerlendirilmesini talep ediyorum” cümlesini yazmalarını öneririz. Şunu da belirtmek gerekir ki, H sınıfı ehliyet uygulamasının kalktığı 2016 yılından bu yana doktorler, özel gereksinimli sağlık kurul belgesi düzenlenirken sürücü olunup olunmayacağına dair değerlendirme yapmıyorlardı. Kaldı ki Erişkinler İçin Özel gereksinimlilik Değerlendirmesi Hakkında Genelge metninde de, özel tertibatlı araç kullanımına ilişkin değerlendirmeye yer verilmişken sürücü olup olunmayacağına ilişkin değerlendirmeye yer verilmemiş. Mevcut uygulamada özel gereksinimli bireyler, sürücü olup olamayacaklarına dair raporlamayı, istekleri halinde aile doktorliklerinden hastaneye sevkle başlatabiliyor. Karmaşa yaşanmaması için bu Tebliğ düzenlemesine dair, hastane sağlık kurullarının ve ortopedi bölümlerinin bilgilendirilmesi ve bu amaçla Sağlık Bakanlığı yetkililerinın, uygulamaya ilişkin hastanelere bilgi yazısı göndermesi yerinde olacak. Aksi halde doktor, sürücü olup olunamayacağına dair değerlendirmeyi yapmak istemeyebilir. Özel gereksinimli sağlık kurul belgesinda sürücü olamayacağına dair değerlendirme varsa Sağlık Bakanlığı yetkililerina ait elektronik ortamda teyit edilmesi, teyit edilememesi durumunda rapor aslı veya noter onaylı örneğinin beyan edilmesi gerekiyor. Bu istisnadan yararlanmak için “sürücü adayları ve sürücüler için sağlık belgesi” alınması gerekiyor. Bu amaçla kişiler, aile doktorliğine başvurarak ortopedi polikliniğinin olduğu bir hastaneye sevk almalı. ÖTV istisnasından yararlanmak için, hastanede düzenlenecek bu belgesin, “sürücü olamaz” kararı içermesi şart. Sürücü belgesi ile ilgili raporlama, ücretlidir. Örneklerle Açıklama Örnek 1: Özel gereksinimli kişinin belgesinda %60 zihinsel özel gereksinimlilik ile %30 ortopedik engeli bulunuyorsa; bu kişi istisnadan yararlanamaz. Örnek 2: Kişinin belgesinda %40 ortopedik engel ile %45 böbrek yetmezliği nedeniyle engeli bulunuyorsa; bu kişi “sürücü olur” belgesi alabiliyorsa; istisnadan yararlanamaz. Kronik hastalıklar nedeniyle birden fazla engel oranı olan raporlar için toplam engel oranına değil sadece ortopedik engel oranının en az %40 olmasına bakılır. Örnek 3: Kişinin belgesinda %45 zihinsel özel gereksinimlilik ve %40 ortopedik özel gereksinimlilik bulunuyorsa ve bu kişinin zeka testi puanı (IQ puanı) 79 ve altında ise; sürücü belgesi alamaz. Bu durum tek başına, kişiye ÖTV istisnasından yararlanma hakkı vermez. Çünkü sürücü belgesi alamama nedeni zihinsel özel gereksinimliliktir. Ancak bu kişinin sürücü olup olamayacağına dair düzenlenen raporda, ortopedi bölümünün değerlendirmesinde sürücü olamayacağına dair karar varsa; bu kişi ÖTV istisnasından yararlanabilir. Ortopedi bölümü, “sürücü olur” kararı vermiş ise, istisnadan yararlanamaz. Zihinsel ve ortopedik engelin bir arada olduğu durumlarda; ortopedi doktorinin zihinsel özel gereksinimlilikten bağımsız değerlendirme yaparak karar vermesi gerekecek. Bu durum, uygulamada karışıklığa neden olabilir. Böylesi bir durumda vergi daireleri de hastanelere yol gösterici olmalı. Örnek 4: 2024 yılında ortopedik engeli nedeniyle “sürücü olamaz” kararı almış kişi, yaptığı itiraz sonucunda “sürücü olur” kararı almış ise; 2024 yılına ait olumsuz belgesi beyan ederek istisnadan yararlanamaz. Örnek 5: Engeline uygun özel tertibatlı araç kullanırken ehliyet değişimi yapıldığında “sürücü olamaz” kararı alan ortopedik özel gereksinimli kişinin, engel oranı %40’ın altında ise bu istisnadan yararlanamaz. Engel oranı %40 ya da üzerinde olup “sürücü olamaz” kararı varsa; özel tertibatlı aracı kendisi kullanamayacağından araçtaki özel tertibat, engeli olmayan kişilerce kullanılamayacak durumda olması halinde, özel tertibatın, yasal düzenlemea uygun söktürülmesi gerektiğini söyleyebiliriz. Özetle; vergi dairesince, araç satış bayiince hazırlanan ÖTV ile ilgili beyanname ve söz konusu belgeler incelenerek, özel gereksinimlilik sağlık kurulu belgesindaki ortopedik engel oranının %40 ve üzerinde olduğu ve kişinin ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamadığı tespit edilir. Sürücü olamaz kararına ilişkin belgesin ve özel gereksinimlilik sağlık kurulu belgesinun geçerli olması ve kişinin sahip olduğu en son tarihli rapor olduğunun, Sağlık Bakanlığı yetkililerinın sistemi üzerinden elektronik ortamda teyit edilmesi şart. Vergi dairesi tarafından yapılan bu teyitlerin ardından, ÖTV istisnasının uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir. Aşağıdaki Şartlar Devam Ediyor Özel gereksinimli sağlık kurul belgesi süreli ise sürenin bitimine 6 aydan az süre kalmış ise bu raporla istisnadan yararlanılamaz. Kişinin birden fazla belgesi varsa en son tarihli belgesi geçerlidir. Her türlü vergiler dahil 2.873.900 TL’nin altında olan araçlar alınabilir. Araç alındıktan sonraki 5’inci yılın bitiminde, ÖTV ödenmeden satılabilir. Yeni araç alımındaki 10 yıl şartı devam ediyor. Araç alımında %40 yerlilik oranı şartı devam ediyor. Bizzat aracı kullanabilecek durumda olan özel gereksinimli bireylerin, özel tertibatlı araç alma hakları olduğu gibi devam ediyor. 10 yıl şartının ve %40 yerlilik oranı kısıtlaması ile ilgili kanunl düzenlemenin iptali için Anakanun Mahkemesine açılan dava süreci devam ediyor.

Bu konuyla ilgili tecrübesi veya önerisi olan var mı? Yorumlarınızı bekliyorum.